Vorige week sprak ik weer een ondernemer die al maanden met zijn rug tegen de muur staat. De omzet is er nog wel, maar de druk neemt met de week toe. De Belastingdienst wil betaald worden, leveranciers bellen steeds vaker en de bank begint lastige vragen te stellen.

“Maar ik heb gehoord dat ik schuldeisers kan dwingen om akkoord te gaan”, zei hij. “Dan doe ik toch gewoon een WHOA?”

Ja in theorie is dat mogelijk alleen in de praktijk is dat meestal een onbegaanbare weg.

Niet omdat de WHOA geen goed instrument is. Integendeel zelfs! De WHOA kan in de juiste situatie een bijzonder krachtig instrument zijn. Maar het is niet de magische reddingsboei die veel ondernemers denken dat het is. Zeker niet voor de gemiddelde MKB’er met een schuldpositie tot pakweg één miljoen euro.

Ondertussen blijft de ondernemer hopen op een juridische oplossing, terwijl de onderneming verder volloopt met betalingsachterstanden. De liquiditeit droogt op, schuldeisers verliezen hun geduld en bij de bank praat je opeens met Bijzonder Beheer.

WHOA staat voor Wet Homologatie Onderhands Akkoord. De WHOA geeft een ondernemer de mogelijkheid om een akkoord aan te bieden aan zijn schuldeisers. Als de rechter dat akkoord goedkeurt, kunnen ook schuldeisers die niet hebben ingestemd toch aan dat akkoord worden gebonden.

Dat klinkt aantrekkelijk. Zeker als je als ondernemer te maken hebt met één of meerdere schuldeisers die niet willen meewerken.

De gedachte achter de WHOA is duidelijk. Een onderneming die in de kern levensvatbaar is, moet niet onnodig failliet gaan omdat de schuldenlast te zwaar is of omdat één schuldeiser dwarsligt. In zo’n situatie kan een onderhands akkoord, met goedkeuring van de rechter, uitkomst bieden.

Tot zover de theorie.

Veel ondernemers horen vooral het aantrekkelijke deel van de WHOA: schuldeisers kunnen worden gedwongen. Maar ze horen minder vaak wat daarvoor nodig is.

Er moet een goed onderbouwd akkoord komen. Schuldeisers moeten correct worden ingedeeld. De cijfers moeten kloppen. De onderneming moet levensvatbaar zijn of er moet sprake zijn van een betere afwikkeling dan bij faillissement. Er moet worden nagedacht over waardering, stemverhoudingen, rechten van schuldeisers, cashflow en de haalbaarheid van het voorstel.

Dat is geen simpel betalingsvoorstelletje op één A4’tje. Dat is een stevig juridisch en financieel traject.

Een WHOA-traject kost geld. Vaak serieus veel geld.

Je hebt juridische begeleiding nodig, financiële onderbouwing, overleg met schuldeisers en soms specialistische rapportages. In bepaalde gevallen komt daar ook nog een herstructureringsdeskundige of observator bij kijken.

Een volledig WHOA-traject kost in de praktijk al snel tussen de €30.000 en €50.000. En dan hebben we het nog over een traject zonder al te veel complicaties. De verlaging van de griffierechten per 1 juli 2025 helpt wel, maar lost het echte probleem niet op. De grootste kosten zitten namelijk niet bij de rechtbank, maar bij de juridische en financiële begeleiding die nodig is om een WHOA-akkoord goed voor te bereiden.

Voor veel MKB’ers in zwaar weer is dat het grote probleem. Zij hebben geen tienduizenden euro’s beschikbaar om een traject met een onzekere uitkomst te financieren. Dat geld is vaak hard nodig om lonen, huur, belastingen of leveranciers te betalen. Dan moet je je dus afvragen of de WHOA nog wel een praktische oplossing is, of vooral een dure route die voor de gemiddelde MKB’er buiten bereik blijft.

Daar komt nog iets bij. Bij veel MKB’ers is het probleem helemaal niet dat er een dwarsliggende schuldeiser is die via de rechter moet worden gedwongen.

De oorzaken van financiële problemen zijn veelal bedrijfskundig van aard.

Er is te laat ingegrepen. De administratie loopt achter. De ondernemer heeft geen actueel liquiditeitsoverzicht. Er zijn meerdere betalingsregelingen naast elkaar afgesproken die afzonderlijk redelijk lijken, maar samen niet te dragen zijn. De Belastingdienst krijgt voorrang, leveranciers worden vooruitgeschoven en privé wordt er inmiddels ook ingeteerd.

In dit soort situaties start je niet met een WHOA traject maar wil je eerst inzicht in je situatie.

Want zonder inzicht in de werkelijke positie van het bedrijf wordt elk akkoord een gok. En schuldeisers gaan zelden akkoord met een verhaal dat niet klopt, niet volledig is of onvoldoende vertrouwen geeft.

Het behoeft geen betoog dat een juridisch zwaar traject niet altijd de beste route is voor een ondernemer in zwaar weer. Sterker nog: in veel MKB-dossiers is een WHOA helemaal niet nodig.

Wat dan wel nodig is?

Een scherpe analyse van de levensvatbaarheid. Een compleet schuldenoverzicht. Een reële liquiditeitsprognose. Een onafhankelijk beoordeling. Een duidelijk getoetst scenario die gericht is op een doorstart zodanig dat er weer sprake is van een rendabele exploitatie waarbij de schuldeisers in de toekomst er weer op kunnen vertrouwen dat de ondernemer weer aan zijn verplichtingen kan voldoen.

Voor veel MKB’ers zijn er routes die sneller, goedkoper en praktischer zijn dan een WHOA-traject.

Denk aan een vrijwillig akkoord met schuldeisers. Geen gang naar de rechter, maar wel een goed onderbouwd voorstel waarin duidelijk wordt wat schuldeisers kunnen verwachten en waarom dit voorstel redelijk is.

Denk aan het herzien van bestaande betalingsregelingen. Veel ondernemers hebben meerdere regelingen lopen die samen niet haalbaar zijn. Dan moet je niet nog een regeling toevoegen, maar terug naar de tekentafel.

Denk aan gemeentelijke ondersteuning, zoals het Bbz. Voor zelfstandigen kan dit in bepaalde situaties helpen met bedrijfskapitaal, inkomensondersteuning of begeleiding. Niet als automatisme, maar wel als serieuze route als de onderneming levensvatbaar is.

Denk aan herfinanciering  om een levensvatbare onderneming weer de ruimte te geven om te ondernemen.

En denk ook aan gecontroleerde bedrijfsbeëindiging. Dat klinkt hard, maar soms is stoppen beter dan nog een jaar doormodderen terwijl de schulden verder oplopen.

Juist bij schulden, liquiditeitsdruk en continuïteitsproblemen is het van groot belang dat je als ondernemer kritisch blijft. De oorzaak van schulden is vaak door bedrijfskundige interventies op te lossen.

Begin met het oplossen van je financiële problemen dan ook niet met de start van een duur juridisch traject als de WHOA maar pak de oorzaak aan.

Begin bij de vraag of je onderneming nog toekomst heeft. Is je bedrijf levensvatbaar?

Want uiteindelijk bepaalt dat welke route er gevolgd kan worden.